Kat irtifakı mı, kat mülkiyeti mi? Farkları ve riskleri
Kat irtifakı, bina henüz tamamlanmadan ya da iskân alınmadan arsa payına bağlı olarak kurulan haktır. Kat mülkiyeti ise iskân (yapı kullanma izni) alındıktan sonra her bağımsız bölüm üzerinde kurulan ayrı mülkiyettir. İkisinde de ev tapu müdürlüğünde satılabilir; fark çoğunlukla iskân, konut kredisi ve fiyatta ortaya çıkar. Kat mülkiyeti genellikle daha güvenli kabul edilir, çünkü binanın projeye uygun tamamlandığını gösteren iskânın alındığı anlamına gelir. İskân alındıktan sonra kat irtifakı kat mülkiyetine çevrilir.
Hazırlayan: Veli A., MalSahibi kurucusu · Son güncelleme:
Karşılaştırma tablosu
| Konu | Kat irtifakı | Kat mülkiyeti |
|---|---|---|
| Ne zaman kurulur? | Bina tamamlanmadan ya da iskân alınmadan | İskân alındıktan sonra |
| Hak neye bağlı? | Arsa payına | Bağımsız bölümün kendisine (arsa payıyla birlikte) |
| İskân (yapı kullanma izni) | Genellikle yok | Var |
| Tapuda ne yazar? | “Kat irtifakı” | “Kat mülkiyeti” |
| Tapuda satılabilir mi? | Evet | Evet |
| Konut kredisi | Bankalar iskân ya da kat mülkiyeti şartı arayabilir | Genellikle sorun olmaz |
| Fiyata etkisi | Benzer iskânlı evlere göre alıcı havuzu daralabilir | — |
Hisseli tapu, kat irtifakı, kat mülkiyeti: üç tapu türü
Satışa çıkan dairelerde üç farklı tapu durumuyla karşılaşabilirsiniz. Aralarındaki en önemli fark, hangi dairenin size ait olduğunun tapuda belli olup olmamasıdır.
| Tapu türü | Hangi daire sizin? | Risk |
|---|---|---|
| Hisseli (arsa payı) tapu | Tapuda belli değil; arsanın bir payına sahipsiniz | En yüksek: daire paylaşımı paydaşlarla anlaşmaya bağlıdır |
| Kat irtifakı | Belli; bağımsız bölüm numarası tapuda yazar | Orta: iskân alınmamış olabilir |
| Kat mülkiyeti | Belli; bağımsız bölüm numarası tapuda yazar | En düşük: iskân alınmış bağımsız bölüm |
Hisseli tapunun satışında önalım hakkı gibi ayrı kurallar vardır: Hisseli tapu satışı
Kat irtifaklı mı daha iyi, kat mülkiyetli mi?
Alıcı açısından kat mülkiyeti genellikle daha iyidir: iskân alınmış olması binanın projesine uygun tamamlandığını ve belediyenin kullanım izni verdiğini gösterir; konut kredisi ve satış kolaylaşır. Kat irtifaklı bir daire de güvenle alınabilir, ancak iskân neden alınmadığını öğrenmek gerekir. İskânın alınmamasının nedeni yalnız işlemlerin tamamlanmaması olabilir; ama binada projeye aykırılık varsa iskân hiç alınamayabilir.
Kat irtifaklı tapunun riskleri nelerdir?
- İskân alınamaması: binada projeye aykırı kat, balkon kapatma ya da ortak alan değişikliği varsa belediye iskân vermeyebilir ve kat mülkiyetine geçilemez.
- Kredi: bankalar konut kredisinde iskân ya da kat mülkiyeti şartı arayabilir; alıcı havuzunuz daralır.
- Fiyat: benzer iskânlı dairelere göre pazarlık payı artabilir.
- Belirsizlik: bina yeni teslim edildiyse iskân için müteahhidin ya da yönetimin başvuru yapması gerekebilir; süreç uzayabilir.
İskânı olmayan evlerin satışı ve dikkat edilecekler: İskânsız ev satışı
Tapunuzun hangisi olduğunu nasıl öğrenirsiniz?
Tapu senedinizde ya da e-Devlet'teki “Tapu Bilgileri Sorgulama” hizmetinde taşınmazın niteliği yazar: kat irtifakı mı kat mülkiyeti mi olduğu, bağımsız bölüm numarası ve arsa payı burada görünür. Binanın iskân durumunu belediyenin imar biriminden öğrenebilirsiniz: e-Devlet tapu işlemleri
Kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş
- İskân alınırBina projesine uygun tamamlandıysa belediyeden yapı kullanma izni alınır. Başvuru genellikle bina adına (yönetim ya da müteahhit aracılığıyla) yapılır.
- Belediye tapuya bildirirKat Mülkiyeti Kanunu'na göre yapı kullanma izni verildikten sonra belediye bunu 60 gün içinde tapu müdürlüğüne gönderir ve kat irtifakı kat mülkiyetine resen çevrilir (madde 14).
- Gerekirse başvurunGeçiş kendiliğinden yapılmadıysa arsa maliki ya da kat irtifakı sahiplerinden biri tapu müdürlüğüne başvurarak geçişi isteyebilir.
- Tapu kaydını kontrol edinGeçişin yapıldığını tapu kaydınızda “kat mülkiyeti” yazmasından anlarsınız.
Binada projeye aykırılık varsa iskân alınamayabilir. 2018’deki imar barışı döneminde yapı kayıt belgesi alınmış yapılar için ayrı kurallar uygulanır; kendi binanızın durumunu belediyenin imar birimine ve tapu müdürlüğüne sorun, gerekirse bir avukat ya da mimardan bilgi alın.
Kat mülkiyeti yoksa ne olur?
Kat mülkiyeti olmaması tek başına evin satılamayacağı anlamına gelmez. Kat irtifaklı daire tapuda aynı adımlarla satılır; tapu harcı da aynı orandır (alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20). Fark; krediye, fiyata ve alıcının güvenine yansır. Tapuda ne kat irtifakı ne de kat mülkiyeti varsa (yalnız arsa hissesi), hangi dairenin size ait olduğu tapuda belli değildir; bu durumda risk en yüksektir.
Satacak ya da alacaksanız
- Satıcıysanız: evin iskân ve tapu durumunu ilanda ve görüşmelerde açıkça belirtin; sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları önler.
- Alıcıysanız: kredi kullanacaksanız bankanın iskân ya da kat mülkiyeti şartı olup olmadığını anlaşmadan önce öğrenin; iskânın neden alınmadığını belediyeden sorun.
- Tapu kaydında ipotek, haciz ya da şerh olup olmadığını her iki durumda da kontrol edin.
- Yeni binada müteahhitten alıyorsanız sözleşmede iskân ve kat mülkiyetine geçişin kimin sorumluluğunda ve ne zamana kadar yapılacağını yazın: Kat karşılığı inşaat sözleşmesi
Sık yapılan hatalar
- Kat irtifaklı evin satılamayacağını sanmak. Kat irtifaklı bağımsız bölüm de tapu müdürlüğünde satılır; işlem adımları aynıdır.
- Krediyi sonradan sormak. Bankalar konut kredisinde iskân ya da kat mülkiyeti şartı arayabilir; alıcı anlaşmadan önce bankasına sormalıdır.
- İskân alındı diye geçişin yapıldığını varsaymak. İskândan sonra tapu kaydınızda “kat mülkiyeti” yazdığını kontrol edin.
- Tapu durumunu alıcıdan saklamak. İskân ve tapu durumunu baştan açıkça söylemek, satışın son aşamada bozulmasını önler.
- Hisseli tapuyu kat irtifakıyla karıştırmak. Hisseli (arsa payı) tapuda hangi dairenin size ait olduğu tapuda belli değildir; kat irtifakında bağımsız bölüm numarası yazar.
- İskânın neden alınmadığını sormamak. Projeye aykırılık varsa iskân hiç alınamayabilir; belediyenin imar biriminden öğrenin.
Kaynak: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (kat irtifakı ve kat mülkiyeti; madde 14: yapı kullanma izninden sonra kat mülkiyetine resen çevirme, 5912 sayılı Kanunla değişik); 3194 sayılı İmar Kanunu (yapı kullanma izni; geçici madde 16: yapı kayıt belgesi); 492 sayılı Harçlar Kanunu (4) sayılı tarife 20/a (satışta binde 20 + binde 20). Kredi şartları bankaya göre değişir.
Sık sorulan sorular
Kat irtifakı ile kat mülkiyeti arasındaki fark nedir?
Kat irtifakı bina tamamlanmadan ya da iskân alınmadan arsa payına bağlı olarak kurulur. Kat mülkiyeti iskân alındıktan sonra her bağımsız bölüm üzerinde kurulan ayrı mülkiyettir.
Kat irtifaklı mı daha iyi kat mülkiyetli mi?
Alıcı için genellikle kat mülkiyeti daha iyidir; iskân alınmış olduğunu gösterir, kredi ve satış kolaylaşır. Kat irtifaklı daire de alınabilir, ancak iskânın neden alınmadığı öğrenilmelidir.
Kat irtifaklı tapu riski nedir?
Binada projeye aykırılık varsa iskân alınamayabilir ve kat mülkiyetine geçilemez. Ayrıca bankalar kredide iskân şartı arayabilir ve fiyat etkilenebilir.
Kat irtifakı olan daire nasıl kat mülkiyetine çevrilir?
Belediyeden yapı kullanma izni (iskân) alınır. Kanuna göre belediye bunu 60 gün içinde tapu müdürlüğüne gönderir ve kat irtifakı kat mülkiyetine resen çevrilir; yapılmadıysa maliklerden biri tapu müdürlüğüne başvurabilir.
Kat mülkiyeti yoksa ne olur?
Ev yine satılabilir; kat irtifaklı daire tapuda aynı adımlarla satılır. Fark krediye ve fiyata yansır. Tapuda yalnız arsa hissesi varsa hangi dairenin size ait olduğu belli değildir ve risk en yüksektir.
Kat irtifakı tapusu ne demek?
Henüz kat mülkiyetine geçilmemiş bir binada, arsa payına bağlı olarak belirli bir bağımsız bölüm üzerinde kurulan hakkın tapusudur. Tapuda bağımsız bölüm numarası ve arsa payı yazar.
Kat irtifaklı ev satılır mı?
Evet. Kat irtifaklı ev de tapu müdürlüğünde satılabilir. Alıcının kredi kullanması zorlaşabilir ve fiyat etkilenebilir.
Kat irtifaklı eve kredi çıkar mı?
Bankalar konut kredisinde iskân ya da kat mülkiyeti şartı arayabilir; bazı durumlarda kredi verilebilir. Kesin bilgiyi kredi alınacak bankadan öğrenin.
Hisseli tapu ile kat irtifakı aynı şey mi?
Hayır. Hisseli (arsa payı) tapuda hangi dairenin size ait olduğu tapuda belli değildir. Kat irtifakında ise bağımsız bölüm numarası tapuda yazar.
Tapumun kat irtifaklı olduğunu nereden anlarım?
Tapu senedinizde ya da e-Devlet'teki “Tapu Bilgileri Sorgulama” hizmetinde taşınmazın niteliği yazar.